دبی؛ چگونه بیابان به قطب گردشگری جهان تبدیل شد؟

دبی؛ چگونه بیابان به قطب گردشگری جهان تبدیل شد؟

پنج‌شنبه، ۱۱ دی ۱۴۰۴

دبی؛ چگونه بیابان به قطب گردشگری جهان تبدیل شد؟

دبی سال‌هاست که یکی از پرشتاب‌ترین شهرهای جهان در عرصه گردشگری است؛ شهری که از دل بیابان برخاسته و امروز نامش با بلندپروازانه‌ترین پروژه‌های معماری، فرهنگ چندملیتی و سبک زندگی مدرن گره خورده است. با وجود تحقیقات متعدد در این حوزه، هنوز تصویر یکپارچه‌ای از نقش واقعی گردشگری در توسعه این امارت ارائه نشده است. این گزارش تلاش می‌کند با نگاهی جامع، رابطه میان زیرساخت‌های پیشرفته، سیاست‌های اقتصادی، فرهنگ میزبان و جاذبه‌های شهری را بررسی کند؛ عناصری که دبی را به یکی از محبوب‌ترین مقاصد سفر در جهان تبدیل کرده‌اند.

از برج خلیفه ــ نماد بلندپروازی‌های این شهر ــ تا مراکز خرید غول‌پیکر، هتل‌های فوق‌لوکس و بیابان‌هایی که مقصد ماجراجویی هزاران گردشگر هستند، دبی چهره‌ای چندلایه دارد. در این گزارش همچنین کشورهایی معرفی می‌شوند که بیشترین گردشگر را به دبی می‌فرستند و بررسی می‌کنیم چرا زیرساخت‌هایی مانند فرودگاه بین‌المللی دبی در جمع شلوغ‌ترین فرودگاه‌های جهان قرار گرفته‌اند.

تنوع فرهنگی، مهمان‌نوازی بی‌ریای مردم و سرمایه‌گذاری مداوم در پروژه‌های معماری و فناوری‌های جدید، از مهم‌ترین عواملی هستند که صنعت گردشگری دبی را در مسیر رشد نگه داشته‌اند. رویدادهایی چون اکسپو ۲۰۲۰ نیز نقش مهمی در تقویت برند جهانی دبی داشته‌اند. آنچه در ادامه می‌آید تحلیلی از گذشته، حال و آینده گردشگری دبی است؛ صنعتی که همچنان مسیر توسعه این امارت را شکل می‌دهد.

مقدمه

امارات متحده عربی امروز یکی از پویاترین اقتصادهای منطقه است، اما داستان دبی، موتور محرک این پویایی، از یک روستای کوچک ماهیگیری آغاز شد. در قرن هجدهم تنها چند صد نفر از قبیله بنی‌یاس در این نقطه از خلیج فارس زندگی می‌کردند؛ جایی که اقتصادش بر صید ماهی و تجارت محدود استوار بود. اما همین سکونتگاه کوچک، به‌واسطه موقعیت جغرافیایی استراتژیک و تصمیم‌های جسورانه حاکمانش، طی چند دهه گذشته به یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری جهان تبدیل شده است.

با آغاز دهه گذشته، دولت دبی راهبرد " تبدیل دبی به یکی از پنج مقصد برتر گردشگری جهان" را تعریف کرد. استراتژی گردشگری ۲۰۲۰ که توسط شیخ محمد بن راشد آل مکتوم اعلام شد، هدف جذب ۲۰ میلیون گردشگر خارجی در سال داشت.

آب‌وهوای معتدل‌تر از سایر کشورهای منطقه، شبکه گسترده هتل‌ها، فرودگاه‌های پیشرفته و مراکز خرید بی‌رقیب، جایگاه دبی را در بازار جهانی سفر تثبیت کرده‌اند. تنها در نیمه نخست سال ۲۰۱۹، بیش از ۸ میلیون گردشگر وارد این شهر شدند؛ آماری که نشان می‌دهد گردشگری برای دبی نه یک صنعت جانبی، بلکه ستون اصلی اقتصاد و هویت جهانی آن است.

در همین سال، تعداد هتل‌های دبی به بیش از ۵۴۰ هتل رسید. برج‌هایی مانند برج‌العرب و برج خلیفه نه‌تنها نماد لوکس‌گرایی، بلکه موتور محرک جذب گردشگران بین‌المللی هستند. در کنار این سازه‌های نمادین، دبی مقصدی برای تجربه ماجراجویی‌های کم‌نظیر نیز هست: از سافاری در دل بیابان‌های طلایی، تا غواصی در آب‌های گرم خلیج فارس و چتربازی بر فراز نخل جمیرا.

این گزارش بر پایه داده‌های رسمی و منابع معتبر صنعت گردشگری، روند شکل‌گیری این صنعت، نقش آن در تحول اقتصادی و فرهنگی دبی و مسیر آینده آن را بررسی می‌کند؛ شهری که به‌نظر می‌رسد هنوز هم در حال ساختن آینده خود است.

گردشگری؛ تهدید یا فرصت برای فرهنگ‌های محلی؟

سال‌ها نگاه انتقادی نسبت به اثرات گردشگری بر فرهنگ جوامع میزبان وجود داشت. ورود حجم بالای گردشگران اغلب با تغییر در سبک زندگی، تضعیف گویش‌های محلی و حتی افزایش هزینه‌های زندگی همراه بود؛ مسائلی که می‌توانست فشار اقتصادی و هویتی بر ساکنان محلی ایجاد کند.

اما در سال‌های اخیر، نگاه جهانی به گردشگری تغییر کرده است. گردشگران امروز بیشتر به‌عنوان حامیان فرهنگ بومی شناخته می‌شوند تا تهدیدکنندگان آن. کشورها و دولت‌ها نیز با درک ارزش اقتصادی و فرهنگی گردشگری، بخش قابل‌توجهی از بودجه خود را به توسعه زیرساخت‌ها، حفاظت از میراث طبیعی و ارتقای تجربیات گردشگری اختصاص داده‌اند.

گردشگری می‌تواند محرکی برای احیای ارزش‌های فرهنگی، حفظ سنت‌ها و ایجاد فرصت‌های شغلی باشد. هم‌زمان، می‌تواند چالش‌هایی مانند آلودگی و فشار بر زیرساخت‌ها ایجاد کند. اما در مجموع، حضور گردشگران در بسیاری از کشورها سبب شده مردم محلی نسبت به داشته‌های فرهنگی خود آگاه‌تر و حساس‌تر شوند.

چرا دبی یک مورد متفاوت است؟

این نوشته تمرکز خود را بر نقش مثبت گردشگری در دبی می‌گذارد؛ شهری که نه‌تنها مقصد گردشگری، بلکه یک پدیده اجتماعی–اقتصادی منحصربه‌فرد است. دبی از معدود شهرهای جهان است که ۹۰ درصد جمعیت آن را مهاجران تشکیل می‌دهند. این ترکیب جمعیتی بی‌سابقه، تنوع فرهنگی خیره‌کننده‌ای خلق کرده و فضای شهری را به محیطی جهانی تبدیل کرده است.

دبی با در اختیار داشتن:

• بزرگ‌ترین مرکز خرید جهان

• بلندترین ساختمان جهان

• مجموعه‌ای بی‌نظیر از هتل‌های لوکس و سازه‌های نمادین

• پروژه‌های بی‌وقفه نوسازی شهری

توانسته جایگاهی متفاوت نسبت به سایر شهرهای منطقه پیدا کند.

در حالی‌که امارت ابوظبی بر پایه درآمد نفتی بنا شده، دبی از چنین پشتوانه‌ای برخوردار نیست؛ و همین محدودیت، شهر را به سمت تنوع‌بخشی اقتصاد و اتکا به گردشگری، تجارت و املاک سوق داده است. سرمایه‌گذاری در گردشگری لوکس، احداث هتل‌های نمادین مانند برج‌العرب، هتل ساحلی جمیرا و رافلز دبی، و توسعه بی‌وقفه پروژه‌های عمرانی، منابع مالی پایداری برای این شهر ایجاد کرده است.

زیرساخت‌ها، سیاست‌های اقتصادی و نقش آن‌ها در جذب گردشگر

دبی به‌واسطه روابط سیاسی پایدار و رویکرد آینده‌نگر رهبرانش، توانسته جایگاه خود را به‌عنوان شهری باز، مدرن و چندفرهنگی تثبیت کند. قوانین و مقررات این شهر به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که برای شهروندان و اتباع خارجی به‌طور یکسان قابل‌درک و قابل‌اجرا باشند. همین چارچوب حقوقی شفاف، یکی از دلایل آرامش اجتماعی و زمینه‌ساز رشد اقتصادی دبی است.

موقعیت جغرافیایی دبی در میانه مسیر شرق آسیا و اروپا در کنار زیرساخت‌های باکیفیت، آب‌وهوای معتدل زمستانی و چشم‌اندازهای منحصربه‌فرد، این شهر را به مقصدی محبوب برای گردشگران تبدیل کرده است. اتحاد تاریخی امارات با عربستان سعودی، کشوری که بخش قابل‌توجهی از اقتصاد خود را بر گردشگری مذهبی استوار کرده، نیز نقش مهمی در گسترش ارتباطات و رونق این صنعت داشته است. در کنار این عوامل، نیروی کار ارزان و رقابتی از کشورهایی همچون پاکستان، هند و بنگلادش، ستون دیگر رشد اقتصادی دبی به‌شمار می‌رود.

تعرفه‌های بسیار پایین واردات و نبود مالیات بر درآمد شرکت‌ها و افراد، دبی را به یکی از جذاب‌ترین شهرهای جهان برای تجارت و سرمایه‌گذاری تبدیل کرده است. بسیاری از گردشگران تجاری به امید یافتن فرصت‌های جدید کسب‌وکار وارد این شهر می‌شوند؛ مسافرت‌هایی که خود به جذب سرمایه بیشتر و تقویت بازارهای محلی کمک می‌کند.

عامل کلیدی دیگر در جذابیت این شهر، سطح امنیت بسیار بالای دبی است. بر اساس شاخص‌های جهانی امنیت در سال ۲۰۲۴، دبی با کسب رتبه‌های برتر، در میان امن‌ترین شهرهای جهان قرار گرفته است. نرخ جرم و جنایت در دبی بسیار پایین (حدود ۱۲.۹) برآورد شده است؛ در حالی که این شاخص در بسیاری از کلان‌شهرهای جهانی از جمله لندن، به مراتب بالاتر (بیش از ۵۴) است. چنین اختلاف چشمگیری در تأمین امنیت، دبی را به مقصدی ایده‌آل و آرام برای زندگی، سرمایه‌گذاری و سفر تبدیل کرده است.

چهار رکن اصلی توسعه گردشگری

کارشناسان معتقدند توسعه صنعت گردشگری بر چهار ستون اساسی بنا شده است:

1. امکانات غذا و نوشیدنی (F&B)

2. خدمات ارتباطی و حمل‌ونقل

3. اقامتگاه‌ها

4. امکانات جانبی و تفریحی

دبی در هر چهار حوزه با سرعتی چشمگیر توسعه یافته و این زیرساخت‌ها را به نقاط قوت خود تبدیل کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که اگرچه قیمت اقامت در دبی در مقایسه با بسیاری از شهرهای دیگر بالاتر است، اما کیفیت خدمات لوکس و تنوع امکانات باعث شده این شهر همچنان در صدر انتخاب گردشگران جهانی قرار بگیرد. این روند توسعه زیرساخت‌ها، به‌ویژه در افزایش تعداد هتل‌های چهار و پنج ستاره، همچنان ادامه دارد تا تقاضای رو به رشد را تأمین کند.

نقش زیرساخت حمل و نقل در این موفقیت حیاتی است. امروزه بیش از ۱۲۰ شرکت هواپیمایی از دبی به ۲۶۰ مقصد جهانی پرواز دارند. این حجم عظیم شبکه پروازی، فرودگاه بین‌المللی دبی را به یکی از شلوغ‌ترین هاب‌های هوایی جهان تبدیل کرده است؛ به‌طوری‌که بر اساس گزارش‌های ثبت شده، این فرودگاه در سال ۲۰۲۴ توانست از مرز ۸۷ میلیون مسافر عبور کند. علاوه بر این، شبکه جاده‌ای گسترده امارات با اتصال دبی به عمان و عربستان، و همچنین بزرگراه‌های چندخطه میان ابوظبی و دبی، رفت‌وآمد و دسترسی منطقه‌ای را سریع‌تر و آسان‌تر از همیشه کرده است.

در یک نظرسنجی جهانی، دبی پس از توکیو و سنگاپور، سومین شهر جهان از نظر کیفیت خدمات تاکسی معرفی شد؛ معیاری که نشان می‌دهد تجربه حمل‌ونقل شهری تا چه اندازه بر رضایت گردشگران تأثیرگذار است. صحنه غذایی دبی نیز یکی از جذاب‌ترین‌های منطقه است: از غذاهای محلی مانند کنفه، لقیمات، چباب و قهوه عربی گرفته تا رستوران‌های بین‌المللی که تمام ذائقه‌ها را هدف قرار می‌دهند.

گردشگری نیازمند زیرساخت‌های مناسب است: جاده‌های استاندارد، آب آشامیدنی مطمئن، برق پایدار، سیستم فاضلاب کارآمد و فرودگاه‌های مجهز. دبی در تمام این زمینه‌ها با استانداردهای جهانی کاملاً هماهنگ است. معماری نمادینی که چهره شهر را شکل می‌دهد، تنها بخش کوچکی از سرمایه‌گذاری‌های عظیمی است که هر سال صرف توسعه و نگهداری زیرساخت‌ها می‌شود.

با وجود رقابت شدید میان شهرهای جهان برای جذب گردشگر، دبی توانسته در حوزه‌های حمل‌ونقل، محیط زیست و زیرساخت‌های اجتماعی گام‌های مهمی بردارد. البته چالش‌هایی همچون کمبود منابع آبی، آلودگی هوا، تولید پسماند و صید بی‌رویه همچنان وجود دارد و نیازمند راه‌حل‌های بلندمدت است.

گسترش خدمات اجتماعی و حمل‌ونقل شهری

هم‌زمان با توسعه گردشگری، ساخت بیمارستان‌ها، دانشگاه‌ها، مدارس و مسکن در دبی با سرعت پیش می‌رود. برای بهبود تجربه گردشگران و تقویت رقابت‌پذیری این صنعت، چند اقدام کلیدی پیشنهاد می‌شود:

• ایجاد اقامتگاه‌هایی متناسب با تمام سطوح درآمد

• افزایش کارآمدی حمل‌ونقل عمومی

• ارتقای کیفیت خدمات شهری

• توجه بیشتر به امنیت و نظافت شهر

• توسعه هوشمندانه زیرساخت‌ها بر پایه نیازسنجی دقیق

دبی با داشتن طولانی‌ترین شبکه متروی تمام‌اتوماتیک (بدون راننده) جهان، یکی از پیشرفته‌ترین سیستم‌های حمل‌ونقل شهری را ارائه می‌دهد. دو خط اصلی قرمز و سبز مترو نه‌تنها ستون جابه‌جایی روزمره ساکنان هستند، بلکه روزبه‌روز نقش مهم‌تری در تسهیل سفر گردشگران و اتصال آنها به نقاط کلیدی شهر ایفا می‌کنند. همچنین، دبی توسعه‌های اخیر مانند مسیر ۲۰۲۰ (Extension Route 2020) را نیز به این شبکه افزوده‌ است که نشان‌دهنده تعهد مستمر آن به گسترش حمل و نقل هوشمند است.

همزمان، سرمایه‌گذاری گسترده در حوزه‌هایی مانند اتوماسیون، هوشمندسازی، نوآوری و استارتاپ‌های دیجیتال، دبی را قویاً در مسیر تبدیل‌شدن به یک قطب فناوری و شهر هوشمند جهانی قرار داده است، که این امر به طور غیرمستقیم، کیفیت خدمات گردشگری را نیز ارتقا می‌بخشد. امنیت بالا، زیرساخت‌های مدرن، قوانین روشن و فضای رقابتی اقتصادی باعث شده دبی نه‌تنها مقصد گردشگران، بلکه نقطه‌ای جذاب برای سرمایه‌گذاران باشد. با این حال، برخی محدودیت‌های قانونی برای گردشگران همچنان چالش‌برانگیز است و نیازمند بازنگری توسط نهادهای مرتبط است.

کیفیت خدمات؛ رمز وفاداری گردشگران

کیفیت خدمات در صنعت گردشگری نقشی محوری دارد. بخش مهمان‌نوازی دبی با اتکا بر استانداردهای بین‌المللی، معماری مدرن و خدمات حرفه‌ای، توانسته به‌خوبی نیازهای گردشگران را پاسخ دهد. حضور مسافران با فرهنگ‌ها و پیشینه‌های مختلف، صنایع وابسته به گردشگری از ارتباطات و سرگرمی گرفته تا آموزش را نیز تقویت کرده و سطح آگاهی عمومی مردم را بالا برده است.

چهل سال پیش، دبی اقتصادی مبتنی بر صید مروارید و تجارت سنتی داشت. اما در سال ۲۰۱۸، همین شهر به یکی از جاه‌طلبانه‌ترین «شهر-ایالت»‌های جهان تبدیل شد؛ شهری که با سرعتی بی‌سابقه دستاوردهای توسعه‌ای خود را گسترش می‌دهد.

موفقیت دبی در کسب میزبانی اکسپو ۲۰۲۰ نه‌تنها اعتمادبه‌نفس دولت در صنعت گردشگری را افزایش داد، بلکه مسیر تازه‌ای را برای دو برابر کردن درآمدهای مرتبط با سفر و رسیدن به هدف ۲۵ میلیون گردشگر در سال هموار کرد.

بر اساس گزارش رسمی گردشگری دبی، این شهر در سال ۲۰۱۸ توانست ۱۶.۶۶ میلیون گردشگر بین‌المللی را جذب کند. در همان سال، دبی ۷۱۷ هتل و آپارتمان‌-هتل در اختیار داشت که مجموعاً ۱۱۸ هزار اتاق را شامل می‌شد و متوسط قیمت هر شب اقامت ۴۹۳ درهم بود. تنها تا پایان ژوئن ۲۰۱۹، این شهر بار دیگر ۸.۳۶ میلیون گردشگر بین‌المللی را به خود جذب کرد؛ آماری که نشان‌دهنده تداوم رشد و جذابیت گردشگری دبی است. با توجه به بروز کرونا و پدیده رکورد در اقتصاد جهانی بر اساس گزارش‌های رسمی دپارتمان اقتصاد و گردشگری دبی (DET)، دبی در کل سال ۲۰۲۴ میزبان ۱۸.۷۲ میلیون گردشگر بین‌المللی با اقامت شبانه بوده است.

رتبه‌بندی جاذبه‌های محبوب بر اساس داده‌های TripAdvisor و Lonely Planet نیز گویای تنوع سلیقه مخاطبان دبی است.

TripAdvisor، برج خلیفه را در صدر لیست جاذبه‌ها قرار داده و پس از آن، دبی‌مال و فواره دبی را معرفی می‌کند.

Lonely Planet، اما برج‌العرب را محبوب‌ترین جاذبه می‌داند و سپس از موزه دبی و IMG Worlds of Adventure نام می‌برد، در حالی‌که برج خلیفه را در رتبه چهارم قرار داده است.

بازارهای اصلی گردشگری دبی و نقش آن‌ها در رشد اقتصاد

آمارهای کل سال ۲۰۲۴ تصویری روشن از بازارهای اصلی گردشگری دبی ارائه می‌دهند که گویای یک سال پر رونق است. هند با ثبت بیش از ۲.۸ میلیون بازدیدکننده، همچنان در صدر فهرست قرار دارد و بزرگ‌ترین منبع گردشگر دبی است. پس از آن، عربستان سعودی به دلیل نزدیکی و روابط قوی، یکی از مهم‌ترین بازارهای منطقه‌ای محسوب می‌شود. بریتانیا و روسیه نیز با توجه به جاذبه‌های مقصد برای گردشگران اروپایی، در میان بازارهای اصلی و حیاتی دبی باقی مانده‌اند. سایر بازارهای مهم و رو به رشد مانند چین، آمریکا، آلمان، و کشورهای حوزه خلیج فارس (GCC) همچنان سهم قابل توجهی دارند؛ آماری که به‌خوبی نشان می‌دهد دبی توانسته موقعیت خود را به‌عنوان یکی از متنوع‌ترین مقاصد گردشگری جهان تثبیت کند. فرودگاه بین‌المللی دبی (DXB) جایگاه خود را به‌عنوان شلوغ‌ترین فرودگاه جهان از نظر ترافیک مسافران بین‌المللی حفظ کرده است. این فرودگاه با بازگشت کامل ترافیک هوایی، در کل سال ۲۰۲۴ موفق به جابجایی بیش از ۸۷ میلیون مسافر شد. این حجم بالای تردد، نیاز به توسعه زیرساخت‌ها را بیش از پیش ضروری کرده است و دولت دبی همچنان بر توسعه ظرفیت‌ها در فرودگاه‌ها، از جمله طرح‌های توسعه‌ای برای فرودگاه آل مکتوم (DWC)، برای مدیریت جریان مسافر با سرعت، ظرفیت و کیفیت بیشتر تأکید دارد..

بخش سفر و گردشگری نقش حیاتی و رو به رشدی در اقتصاد امارات متحده عربی دارد و سهم آن پس از دوران بازیابی، رکوردشکنی کرده است. بر اساس برآوردهای شورای جهانی سفر و گردشگری (WTTC)، سهم این بخش در تولید ناخالص داخلی (GDP) امارات در سال ۲۰۲۴ به بیش از ۱۸۰ میلیارد درهم رسید. این رقم قابل توجه، بیش از ۱۲ درصد از کل GDP کشور را تشکیل می‌دهد که نشان‌دهنده احیای کامل و تثبیت اهمیت آن در ساختار اقتصادی امارات است. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که این سهم به مسیر رشد خود ادامه خواهد داد.

از منظر اشتغال، صنعت گردشگری اهمیت بالایی دارد: این بخش تا سال ۲۰۲۴ توانسته است بیش از ۷۰۰ هزار فرصت شغلی را به صورت مستقیم و غیرمستقیم در سراسر کشور پشتیبانی کند، که نمایانگر سهم قابل توجهی از کل اشتغال امارات است. انتظار می‌رود با پروژه‌های بلندپروازانه گردشگری و برنامه‌های استراتژیک دبی و ابوظبی، تعداد مشاغل ایجاد شده توسط این بخش در سال‌های آینده نیز همچنان افزایش یابد.

همگام با این روند رو به رشد در بخش گردشگری، سیاست‌های مالی محافظه‌کارانه و هوشمندانه دبی نقشی محوری ایفا کرده‌اند. بودجه‌های اخیر دبی بر پایه مدیریت دقیق مالی استوارند؛ به طوری که تنها کسری کوچکی (حدود ۵ درصد) از کل هزینه‌ها به تعهدات بدهی اختصاص یافته است. این رویکرد مالی محتاطانه، به دبی این امکان را داده تا مازاد عملیاتی قابل توجهی را ایجاد کند (به عنوان مثال، در گزارش‌های مالی اخیر شاهد ثبت ارقامی نزدیک به ۲ میلیارد درهم مازاد عملیاتی بوده‌ایم). این منابع مالی اضافی و بدون قید و شرط، مستقیماً برای توسعه مستمر زیرساخت‌ها (از جمله گسترش فرودگاه‌ها) و تقویت پایداری اقتصادی این امارت حیاتی است و تضمین‌کننده رشد بلندمدت گردشگری است.

پروژه‌های زیرساختی و اهداف توسعه گردشگری

دبی طی سال‌های اخیر با جدیت بر توسعه زیرساخت‌های گردشگری تمرکز کرده است: ساخت جاده‌های جدید، افزایش ظرفیت هتل‌ها و ایجاد تجهیزات لازم برای پاسخ به نیاز روزافزون گردشگران. پروژه عظیم دبی ورلد سنترال یکی از مهم‌ترین طرح‌هایی است که نقش قابل توجهی در افزایش شمار بازدیدکنندگان خواهد داشت؛ پروژه‌ای که با افتتاح یک فرودگاه جدید برای مدیریت بهتر ترافیک هوایی آغاز شده است.

در سال ۲۰۰۲ تنها ۴.۷ میلیون بازدیدکننده بین‌المللی وارد دبی شدند، اما روند رشد پرشتاب بود؛ به طوری که تا سال ۲۰۱۹ این رقم به ۱۶.۷۳ میلیون نفر افزایش یافت. هدف‌گذاری دولت برای سال ۲۰۲۰ جذب ۲۰ میلیون گردشگر بود؛ هدفی که تحلیلگران با توجه به توسعه خطوط هوایی و افزایش مقاصد پروازی، آن را دست‌یافتنی می‌دانستند، اما وقوع همه‌گیری کووید-۱۹ باعث شد این برنامه بلندمدت به تعویق بیفتد. گردشگری چهره دبی را دگرگون کرده است: مراکز خرید جهانی، هتل‌های لوکس پنج‌ستاره، پارک‌های آبی، سواحل زیبا و مجموعه‌های تفریحی گسترده تنها بخشی از این تحول هستند. پروژه‌هایی مانند بلوواترز، موزه آینده (Museum of the Future)، و سازه‌های نمادینی که نماد سرمایه‌گذاری‌های بزرگ شهری‌اند، خود به جاذبه‌هایی تبدیل شده‌اند که نام دبی را بیش از گذشته در سطح بین‌المللی مطرح می‌کنند.این رونق تنها به دبی محدود نمانده و سایر امارت‌ها نیز از اثرات مثبت گردشگری بهره‌مند شده‌اند.

بودجه‌ریزی، سرمایه‌گذاری و پیامدهای اقتصادی

دولت دبی به برنامه‌ریزی‌های مالی بلندمدت خود ادامه می‌دهد و بودجه‌ها را بر اساس رشد پایدار تنظیم می‌کند. در جدیدترین برنامه مالی سه‌ساله، رقم بودجه‌ای در سطحی رکوردشکن در نظر گرفته شده است که با هدف تقویت اقتصاد غیرنفتی و توسعه زیرساخت‌ها اختصاص می‌یابد. بخش عمده این منابع صرف توسعه و بهبود مستمر پروژه‌های استراتژیک و اقتصادی می‌شود. هزینه‌های دولت همچنان با رشد برنامه‌ریزی شده‌ای همراه است و با ارائه بسته‌های تشویقی اقتصادی و تمرکز بر دیجیتالی‌سازی، برای جذب هر چه بیشتر سرمایه‌گذاران خارجی تلاش می‌کند.

افزایش بی‌سابقه تعداد گردشگران (که در سال ۲۰۲۴ به ۱۸.۷۲ میلیون نفر رسید)، دبی را وادار کرده ظرفیت اقامتی خود را نیز به شکلی چشمگیر تقویت کند. این شهر اکنون بیش از ۸۰۰ هتل و اقامتگاه با مجموعاً بیش از ۱۵۰ هزار اتاق در سطوح مختلف قیمت دارد. این آمار نشان می‌دهد که زیرساخت‌های اقامتی دبی باید همواره متناسب با رشد تقاضا و هدف‌گذاری‌های آینده (مانند رسیدن به بیش از ۲۵ میلیون گردشگر) توسعه یابند.

گردشگری، ستون توسعه دبی

بررسی وضعیت گردشگری دبی نشان می‌دهد این صنعت نه یک بخش اقتصادی عادی، بلکه ستون اصلی استراتژی توسعه شهر است. دولت امارات به‌طور کامل بر ظرفیت رشد بلندمدت گردشگری حساب باز کرده و توسعه اقتصادی کشور را به سمت تنوع‌بخشی و کاهش وابستگی به انرژی هدایت کرده است.

تقریباً تمام پروژه‌های زیرساختی در دبی با یک هدف واحد طراحی شده‌اند:افزایش تعداد بازدیدکنندگان و تبدیل دبی به یکی از پربازدیدترین شهرهای جهان. با افزایش گردشگران، خطوط هوایی جدید راه‌اندازی شده و بسته‌های تشویقی برای سرمایه‌گذاری در هتل‌ها و صنایع خدماتی افزایش یافته است. دبی همچنین تلاش کرده با استانداردسازی اقامتگاه‌ها، انتخاب‌هایی مناسب تمام سطوح درآمدی ارائه دهد نه فقط گردشگران لوکس. تجربه دبی نشان می‌دهد برای حفظ جایگاه جهانی، شهر باید همچنان در توسعه زیرساخت‌ها، آموزش کارکنان، حفاظت از منابع طبیعی و مدیریت پسماند سرمایه‌گذاری کند. تجربه ثابت کرده است که اگر مسافر در اولین سفر خود تجربه‌ای مثبت داشته باشد، بازگشت او تقریباً تضمین شده است. در نهایت، موفقیت گردشگری دبی بر پایه ترکیبی از فرهنگ چندملیتی، تنوع مذهبی، مهمان‌نوازی، زیرساخت‌های پیشرفته و چشم‌اندازهای معماری نمادین شکل گرفته است. عواملی که این شهر را به یکی از موفق‌ترین مقصدهای گردشگری جهان تبدیل کرده‌اند.